ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೂತಕದ ಆಧಾರವು ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧವಾಗಿದೆ. ಸಪಿಂಡ ಎಂದರೆ ಒಂದೇ ವಂಶೀಯ ಅಥವಾ ಪೂರ್ವಜ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವರು. ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಯು ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ವಿವರಿಸುವಾಗ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ:
«मातुः पञ्चमपर्यन्तं पितुः सप्तमपर्यन्तम् ।
सपिण्डता मनुष्याणां विवाहे परिकीर्तिता ॥»
ಅಂದರೆ ತಾಯಿಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಈ ಶ್ಲೋಕದ ಮಹತ್ವವೆಂದರೆ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಮಾತೃವಂಶ ಮತ್ತು ಪಿತೃವಂಶ ಎರಡನ್ನೂ ಸಮಾನವಾಗಿ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಬಂಧುತ್ವದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ವಂಶವನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಾಗಿಲ್ಲ.
ಮುಂದೆ ಮೃತಾಶೌಚದ ಕುರಿತು ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಹೀಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ:
«दशरात्रं मृते शौचं सपिण्डानां विधीयते ।»
ಅಂದರೆ ಸಪಿಂಡರಿಗೆ ಮರಣ ಸಂಭವಿಸಿದಾಗ ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಅಶೌಚ ವಿಧಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಈ ಎರಡು ಶ್ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಿಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ಮಹತ್ವದ ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು. ಮಾತೃವಂಶವೂ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಪಿತೃವಂಶವೂ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಅಂಗವಾಗಿದೆ. ಸಪಿಂಡರಿಗೆ ಶೂತಕ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ತತ್ವದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತೃಮೂಲ ಮತ್ತು ಪಿತೃಮೂಲ ಎರಡೂ ಕಡೆಯ ಬಂಧುಗಳಿಗೆ ಶೂತಕದ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಂದು ಮುಖ್ಯ ಪ್ರಶ್ನೆ ಉದ್ಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಮಾತೃಮೂಲದ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಪಿತೃಮೂಲದ ಶೂತಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆಯೇ?
ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಪಿಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ, ಉತ್ತರವು ಹೌದು ಎಂಬ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವು ಕುಟುಂಬ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕೇವಲ ಒಂದು ವಂಶಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ತಾಯಿಯ ವಂಶಕ್ಕೂ ಮತ್ತು ತಂದೆಯ ವಂಶಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮಿತಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸಿ ಎರಡನ್ನೂ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಿತಾಕ್ಷರಾ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನೇಶ್ವರರು ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ:
«पितृवंशे सप्तमः मातृवंशे पञ्चमः।»
ಅಂದರೆ ಪಿತೃವಂಶದಲ್ಲಿ ಏಳನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಮತ್ತು ಮಾತೃವಂಶದಲ್ಲಿ ಐದನೇ ತಲೆಮಾರಿನವರೆಗೆ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧವಿದೆ.
ಈ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧವು ಎರಡೂ ಕಡೆಯಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮಾತೃಮೂಲದವರು ಪಿತೃಮೂಲದ ಬಂಧುತ್ವದಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕರು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಆಧಾರ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ.
ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಪಿತೃಸಂತಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಬಲಗೊಂಡಿತು. ಗೋತ್ರ, ಆಸ್ತಿ, ಶ್ರಾದ್ಧ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ನಾಯಕತ್ವ ಇವೆಲ್ಲವೂ ತಂದೆಯ ವಂಶದ ಸುತ್ತ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತವಾದವು. ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಶೂತಕದ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಪಿತೃವಂಶಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ದೊರೆಯಿತು. ಆದರೆ ಈ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಸಪಿಂಡ ತತ್ವವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದಿಲ್ಲ.
ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ತುಳುನಾಡಿನ ಅಲಿಯಸಂತಾನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ವಿಶೇಷ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ತುಳುನಾಡಿನಲ್ಲಿ ವಂಶ, ಬರಿ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬ ಗುರುತು ತಾಯಿಯ ಮೂಲಕ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ. ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವೆಂದು ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವೇ ಮಾತೃವಂಶವನ್ನು ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಅಂಗವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವಾಗ, ಅಲಿಯಸಂತಾನ ಪದ್ಧತಿಯು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೆಲವು ಮೂಲ ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.
ತುಳುನಾಡಿನ ಬರಿ ಪದ್ಧತಿ, ನಾಗಾರಾಧನೆ, ದೈವಾರಾಧನೆ, ಅಮೆ ಸೂತಕ ಮತ್ತು ಕುಲಾರಾಧನೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದಾಗ, ಮಾತೃಮೂಲವು ಕೇವಲ ಕುಟುಂಬ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಜೀವನದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು ಎಂಬುದು ಗೋಚರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮಹಿಳೆಯ ಮೂಲಕ ವಂಶವನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕುಟುಂಬದ ನಿರಂತರತೆ, ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಕುಲಪರಂಪರೆ ಮಾತೃಮೂಲದ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ಹೀಗಾಗಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಉಲ್ಲೇಖಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ, ಮಾತೃಮೂಲ ಮತ್ತು ಪಿತೃಮೂಲ ಎರಡನ್ನೂ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ಅಂಗವಾಗಿ ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಪಿಂಡರಿಗೆ ಶೂತಕ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಮಾತೃಮೂಲದವರೂ ಪಿತೃಮೂಲದ ಅಮೆ ಸೂತಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ; ಪಿತೃಮೂಲದವರೂ ಮಾತೃಮೂಲದ ಸಪಿಂಡ ಸಂಬಂಧದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹೊರಗಿಡಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ.
ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಷಯವು ಇನ್ನಷ್ಟು ಆಳವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ, ಸ್ಮೃತಿಗಳು, ಆಗಮಗಳು, ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಆಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ತುಳುನಾಡಿನಂತಹ ಮಾತೃವಂಶೀಯ ಪರಂಪರೆಗಳನ್ನು ಸಮಗ್ರವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಇಂದಿನ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಚರಣೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವುಗಳ ಮೂಲಾರ್ಥವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಆದುದರಿಂದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಮುಂದಾಳುಗಳು, ಸಂಶೋಧಕರು, ಪಂಡಿತರು ಮತ್ತು ಸಮಾಜದ ಮುಖಂಡರು ಈ ವಿಷಯದ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಗ್ರಹವಿಲ್ಲದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸುವುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವುದಕ್ಕಿಂತ, ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ನಿಜವಾದ ಆಶಯವನ್ನು ಅರಿತು ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ನೀಡುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಕಾರ್ಯವಾಗಿದೆ. ಧರ್ಮವು ವಿಭಜನೆಗಿಂತ ಜ್ಞಾನವನ್ನು, ಅಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಅರಿವನ್ನು ಮತ್ತು ಸಂಕುಚಿತತೆಯಿಗಿಂತ ವಿಶಾಲ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ನೀಡಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದೇ ನಿಜವಾದ ಧರ್ಮಸೇವೆಯಾಗಿದೆ.
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು:
ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿ, ಮನुस್ಮೃತಿ, ಪರಾಶರ ಸ್ಮೃತಿ, ಮಿತಾಕ್ಷರಾ, ಧರ್ಮಸಿಂಧು, ನಿರ್ಣಯಸಿಂಧು, South Canara Manual (J. Sturrock), Aliyasantana Law, Castes and Tribes of Southern India (Edgar Thurston).
